56_2024-2025/92 - Voor een beroepsrecht na een veroordeling door het assisenhof, het Hof van Cassatie minder toegankelijk maken

Tijdens haar vergadering van 10 februari 2026 heeft de commissie voor Verzoekschriften deze petitie overgezonden aan de commissie voor Justitie en aan de Minister van Justitie, belast met Noordzee.

Antwoord van de Minister van Justitie, belast met Noordzee (12/03/2026):

Het verzoekschrift 'Voor een beroepsrecht na een veroordeling door het assisenhof, het Hof van Cassatie minder toegankelijk maken'(1) heb ik met veel aandacht gelezen. Dienaangaande passen de volgende preciseringen die toelichting geven over deze problematiek.

De petitie wijst er op dat zoals velen weten, ons rechtssysteem in België, en met name ook het Hof van Cassatie, kampt met een enorme werkdruk, waardoor het erg lang duurt voordat er een definitieve uitspraak komt. Om het Hof van Cassatie in België te ontlasten, wordt er in de eerste plaats voorgesteld om na een veroordeling door een hof van assisen het recht op hoger beroep toe te kennen. Veel veroordeelden zouden systematisch in cassatie gaan, omdat dit een schorsende werking heeft op de uitspraak, waardoor sommigen wat langer in vrijheid blijven. Als het recht op beroep zou toegekend worden na een veroordeling door een hof van assisen, zoals dat in Frankrijk het geval is, zou dit het Hof van Cassatie al kunnen ontlasten en zouden veroordeelden hun straf moeten beginnen uit te zitten. Bovendien moet het "klassieke" beroep binnen 15 dagen worden behandeld, zou dit geen schorsende werking hebben op de veroordeling en zouden veel veroordeelden geen cassatieberoep aantekenen en zou dit een grote besparing voor onze justitie betekenen. Er wordt om die redenen voorgesteld een wet aan te nemen die hoger beroep mogelijk maakt na een veroordeling door een hof van assisen.

Allereerst past de bemerking dat in polltie- en correctionele zaken zowel het cassatieberoep ingevolge art. 428, eerste lid, van het Wetboek van Strafvordering als het hoger beroep ingevolge art. 203, §3 van het Wetboek van Strafvordering in principe schorsende werking hebben behoudens de eventuele mogelijkheid van uitvoerbaarheid bij voorraad. Voor het hof van assisen is het cassatieberoep ook schorsend ingevolge art. 359, vierde lid, van het Wetboek van Strafvordering. Er is weliswaar geen mogelijkheid om te voorzien in een hoger beroep tegen arresten van het hof van assisen.

Het invoeren van een hoger beroep tegen de arresten van het hof van assisen werd ook al bepleit tijdens meerdere parlementaire discussies(2). Ook de commissie voor de hervorming van het hof van assisen van 2005 achtte het wenselijk om een meer effectieve controle in te voeren met betrekking tot de beslissingen van het hof van assisen maar zag dit eerder via een verruimd cassatieberoep bij het Hof van Cassatie(3).

Traditioneel worden verschillende argumenten aangehaald ter rechtvaardiging voor deze afwezigheid van een tweede aanleg. Zoals het feit dat ook andere procedures niet voorzien in een dubbele aanleg waarbij te denken is aan de procedure van voorrecht van rechtsmacht (art. 479 e.v. Sv.; wetten van 25 juni 1998 over de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers(4)). Er wordt ook gewezen op het feit dat de procedure voor het hof van assisen voorziet in een grondige behandeling en is omgeven door voldoende waarborgen die een tweede aanleg onnodig maakt (5.6)

Bovendien zou een hoger beroep in voile rechtsmacht in de vorm van een appel circulaire of hiërarchisch voor een ander hof van assisen de procedurekosten verdubbelen en de gerechtelijke achterstand nog méér doen oplopen, zonder enige echte garantie dat de slotbeslissing noodzakelijk beter is dan de vorige. Het is ook niet duidelijk in welk opzicht de beslissing van de tweede jury betrouwbaarder zou zijn dan die van de eerste. Als men de zaak in hoger beroep aan beroepsmagistraten voorlegt, wordt ze niet langer in laatste aanleg door een jury beslecht, wat ongrondwettig is.

lk hoop u hiermee van dienst te zijn.

Met de meeste hoogachting,

Annelies Verlinden

(1) 56_2024-2025/92 - Voor een beroepsrecht na een veroordeling door het assisenhof, het Hof van Cassatie minder toegankelijk maken, https://dekamer.mijnopinie.belgium.be/initiatives/i-1163?1ocale=nl (Marie Warin)

(2) Zie o.a. DOC 54-3720/001, « Het vraagstuk van het Hof van Assisen », 23 april 2019, p. 4-5/103, https://www.dekamer.be/FLWB/PDF/54/3720/54K3720001.pdf; DOC 55-1239/001, 49/729, https://www.dekamer.be/FLWB/PDF/55/1239/55K1239001.pdf; Advies van 11 februari 2009 van de HRJ, DOC Senaat 2008-09, nr. 4-924/2, p. 18 e.v.; DOC 52-2127/008, p. 152/168,https://www.dekamer.be/FLWB/pdf/52/2127/52K2127008.pdf.

(3) L. GYSELAERS en R. VERSTRAETEN, "Naar een hervorming van de assisenprocedure?", in Recht in beweging, ia= VRG- Alumnidag 2006, Antwerpen, Maklu, 2006, p. 319; Rapport van de Commissie Hervorming van het Assisenhof overhandigd aan Mevr. de minister van Justitie L. Onkelinx (november 2005), p. 35.

(4) de strafrechtelijke Art. 27, eerste lid, wet van 25 juni 1998 tot regeling van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van ministers, https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/wet/1998/06/25/1998021268/justel; Art. 27, §1, Bijzondere wet van 25 juni 1998 tot regeling van verantwoordelijkheid van leden van een gemeenschaps- of gewestregering, https://www.ej.ustice. just. fgov. be/eli/wet/1998/06/25/1998021266/j ustel

(5) F. HELIE, Traité de l'instruction criminelle, Bruxelles, Bruylant, 1863-1869, tome 3, n° 4557, p. 330.

(6) L. GYSELAERS, La participation des citoyens à la fonction de juger en matière pénale. Etude comparative du droit anglais, de droit belge et de droit français, Doctoraal proefschrift Paris 1 Panthéon-Sorbonne en KU Leuven, 2010, nrs. 339-394, p. 357-408, https://kuleuven. limo.libis.be/discovery/search?query=any,contains. LI RIAS 1844360&tab=LI RIAS&search scope=lirias profile&v id=32KUL KUL:Lirias&offset=O ~·~ MINISTER VAN JUSTITIE 2/2 .be